Verbinden, het nieuwe ondernemen

Verbinden, het nieuwe ondernemen

Voor een boekje dat ik de afgelopen maanden produceerde interviewde ik onder andere een tiental ondernemers die zijn gevestigd rondom de Amsterdam ArenA in Amsterdam Zuidoost. Naast het stadion zitten daar ook de muziekpodia Ziggo Dome en de Heineken Music Hall, de Pathé Arena bioscoop, Endemol, IKEA, het AMC Ziekenhuis, het kantorencomplex Atlas ArenA en megastores als Media Markt en Decathlon.Het boekje schreef ik in opdracht van het projectbureau van de gemeente Amsterdam die de afgelopen tien jaar verantwoordelijk was voor de ontwikkeling van het gebied. Zij werkten nauw samen met die ondernemers. Wat vóór de komst van Amsterdam ArenA in 1996 een kale zandvlakte was, is anno 2013 uitgegroeid tot – wat zij noemen – de capital of entertainment. Per jaar komen ruim 9 miljoen bezoekers naar het gebied.

Innovatief 

Verbinden, kantorengebied in Amsterdam Zuidoost

Overzichtsfoto van het kantorengebied in Amsterdam Zuidoost, met bovenin de Amsterdam ArenA.

In elk gesprek dat ik met de ondernemers had, kwam steeds één woord nadrukkelijk naar voren: ‘verbinden’. Verbinden van publieke en private partijen, verbinden van ondernemers met andere ondernemers, verbinden van functies (wonen, werken, recreëren), verbinden van diverse initiatieven in het gebied, verbinden van verschillende deelgebieden.

Het is een innovatieve manier van denken en werken die verder reikt dan ‘ieder voor zich’. Door zaken aan elkaar te knopen en over de grenzen van de eigen onderneming en belangen heen te stappen, wordt er meerwaarde gecreëerd en ontstaat er meer dan de som der delen.

Twee voorbeelden. Waar tot nu toe iedereen voor de eigen energie zorgde, bekijken de ondernemers nu samen de mogelijkheid van een duurzaam ‘slim’ elektriciteitsnet in het hele gebied. De platte daken van de gebouwen van het Academisch Medisch Centrum (AMC) lenen zich uitstekend voor zonnepanelen die energie kunnen leveren aan de buren. Zo kunnen de pieken in elektriciteitsbehoefte van het Ajax voetbalstadion opgevangen worden.

Urban Farming

Een tweede voorbeeld komt van Zuidpark, een terrein waarop onder meer het hoofdkantoor staat van groothandelaar Makro, maar waar ook zelfstandig  professionals een creatieve werkplek vinden. Vastgoedondernemer en eigenaar Jan Huijbregt verbindt in Zuidpark de diverse huurders met elkaar. Dat gebeurt onder andere op het dak van het gebouw, waar hij het grootste urban farming dak van Europa heeft aangelegd. De huurders ‘zaaien, schoffelen en oogsten’ daar samen. Het creëert niet alleen saamhorigheid; uit die kruisbestuiving ontstaan ook nieuwe innovatieve initiatieven.

Er staat geen vierkante meter leeg op Zuidpark. De bedrijven die er kantoorruimte huren worden bovendien geregeld genomineerd als bedrijf of werkplek van het jaar.

60.000 fans bij een optreden van Bon Jovi

Ruim 60.000 fans bij een optreden van Bon Jovi in de Amsterdam ArenA

Gezamenlijk belang en vertrouwen

De toekomst gaat om sharing, het delen van kennis en resources, in plaats van ownership, zei een van de ondernemers. Daarvoor is een andere en vernieuwende manier van samenwerken vereist.

Komt die verbinding eenmaal tot stand, zo is de heilige overtuiging, dan ontstaat er bijna vanzelf nieuwe energie en vernieuwende initiatieven. Zoals directeur Danny Damman van de Ziggo Dome, afgelopen donderdag op een bijeenkomst van het projectbureau zei: ‘Wij zijn niet elkaars concurrent meer. Parijs, Berlijn en Londen, dát zijn onze concurrenten.’ En met ‘wij’ bedoelde hij álle betrokken partijen in de stad.

Dat verbinden en anders werken is een nieuwe opdracht voor gemeenten. Traditionele gemeenten waar vaak veel vertraagt in de bureaucratische molen van regels en procedures, zullen zich moeten heruitvinden. Het gaat erom de winst te zien van de samenwerking en ondernemender te gaan werken. Zo werkte ook het projectbureau waar ik het boekje voor maakte. Kijken naar het gezamenlijke belang, elkaar vertrouwen en respect voor een ieders rol zijn daarin essentieel.

Foto credits: ‘Beeldbank Projectbureau Zuidoostlob, gemeente Amsterdam’

Stel het antwoord uit!

Stel het antwoord uit!

questions-answers-Peter

Ik trap er zelf ook nog altijd in, zoals vorige week. Een collega kwam met een vraag waarop niet direct het antwoord te geven was. Toch begon ik, als leidinggevende, direct een oplossing te formuleren. Terwijl ik weet dat ik beter vragen had kunnen stellen.

Het valt niet mee je antwoorden uit te stellen en eerst door te vragen. We hebben immers een sterke neiging oplossingen aan te aandragen. Probleem? Oplossing! Klaar!

Het is ook illustratief voor de verhoudingen binnen een organisatie: wie stelt de vragen en wie geeft de antwoorden? Het is een vastgeroest verwachtingspatroon: een medewerker stelt de vragen, de leidinggevende geeft de oplossingen!

Veel leidinggevenden vinden het onnatuurlijk om vragen te stellen. Ze zijn immers gewend hun kennis te zenden en antwoorden te geven. Voor het stellen van vragen zijn ze niet aangenomen.

vraagteken Peter

Denkvermogen
En medewerkers gooien te snel de vraag omhoog. Zo vroegen collega’s vorige week naar de unique selling points (USP’s) van de organisatie. Daarbij werd er, onuitgesproken, verwacht dat de leidinggevenden daar een helder antwoord op zou moeten formuleren.

Als we dat nou eens omdraaien? Als de leidinggevende de medewerkers eens vragen stelt over de USP’s? De leidinggevende is tenslotte maar één persoon, of in het geval van het MT, een kleine groep. Dat heeft een heel beperkt denkvermogen. Laat medewerkers eens meedenken. Hoe meer crowd de hersenen in beweging zet, hoe meer inzichten er komen. Daar zou je als leidinggevende gebruik van moeten maken.

Innovatie
Medewerkers zelf leggen overigens hun eigen probleem evenmin gemakkelijk op tafel. Het vereist raar genoeg nog altijd veel lef om een kwestie aan je collega’s voor te leggen. Het is de vrees dat anderen je dan niet goed genoeg vinden of geen tijd hebben om zich in jouw vraagstuk te verdiepen.

Coaches weten het al langer: vragen leiden tot meer inzicht bij de persoon die met een probleem zit. Bovendien motiveert een zelf gevonden oplossing tot meer actie.

Maar er is nog een ander belangrijk aspect van het stellen van vragen: het brengt de motor van innovatie op gang.

Een goede vraag stimuleert het denkproces. Het stelt onze aannames ter discussie. Waarom doen we eigenlijk de dingen die we altijd doen? Moeten we het nog wel op die manier doen? Daar zitten gewoontes en ingeslepen patronen onder waar we allang niet meer bij stilstaan.

Creativiteit
Met vragen verkennen we nieuwe inzichten. Die missen we als we te snel in de oplossingsmodus schieten. Te snel gegeven antwoorden sluiten wegen af naar (het verkennen van) betere of slimmere mogelijkheden.

Vragen brengen ons verder dan antwoorden, met name vragen die we niet durven stellen of waar we nooit aan denken ze te stellen. Van die ongemakkelijke vragen waar niemand nog een antwoord op heeft. Die creëren ruimte voor vernieuwing!

Het is net als met kinderen. Als ouder ben je geneigd op al hun vragen direct een antwoord te geven. Maar je kunt ook de hersentjes in gang zetten door vragen terug te stellen. Dan gaat het kind zelf op zoek naar de oplossing. Het bevordert zijn creativiteit en zelfredzaamheid.

Het vergt wat oefening, maar stel eens wat meer vragen in plaats van antwoorden te geven.

 

Geen speld tussen te krijgen

Geen speld tussen te krijgen

speldEnkele weken geleden had de camping waar we stonden een kampvuur aan de rivier georganiseerd. Mooie plek, warme avond. Idyllisch. Totdat ik kwam te spreken met iemand die zichzelf iets te graag hoorde.

In een groepje mannen ventileerde deze meneer zijn uitgesproken meningen over het vakantieland waar we waren (met als referentiepunt Nederland), over auto’s, over Nederland, de Nederlandse politiek etc. Hij was niet onaardig, maar hij was duidelijk gewend dat er naar hem geluisterd werd.

Iedereen kent dat wel, dat je met iemand praat van wie je eigenlijk wilt afkomen. Te veel uitgesproken meningen, geen twijfel over de eigen opinie, dwingende aanwezigheid en iets te zelfverzekerd. Van die ‘geen-speld-tussen-te-krijgen gesprekken’: niet in zijn opinie, niet in zijn woordenstroom.

Energy suckers
Dit type personen zijn er niet om te luisteren. Als je denkt iets zinnigs bij te dragen aan de conversatie, gaan ze gewoon door met hun eigen verhaal. Alsof ze niet hebben gehoord wat je hebt gezegd. Eigenlijk doet het er überhaupt niet toe wat je zegt….

Het duurt altijd een tijdje, maar dan merk je dat de energie om het gesprek gaande te houden uit je wegloopt. Laat staan dat nog iets wilt inbrengen in de discussie. Laat maar! Een Amerikaanse kennis noemde deze personen eens ‘energy suckers’: doodmoe word je ervan.

Die energy suckers heb je ook op je werk. Ze blokkeren de stroom ideeën, luisteren niet en zitten niet te wachten op jouw mening. Vooral leidinggevenden, gewend dat er naar ze wordt geluisterd, hebben er een handje van. Ze realiseren zich vaak niet dat ze met hun houding, hun kant-en-klare meningen en hun wereldbeeld dat al compleet lijkt te zijn, anderen de ruimte ontnemen om hun bijdrage te leveren.

Andere competenties
In het huidige tijdsgewricht zijn echter andere competenties nodig: een diversiteit aan mensen en meningen, creativiteit en een andere manier van samenwerken. Dat levert nieuwe perspectieven en inzichten op.

We hebben de energie nodig van mensen die oprecht geïnteresseerd zijn in wat wij doen, die vragen stellen (juist ook kritische), die lúisteren naar het antwoord, die enthousiast reageren op wat we te berde brengen en die soms zelf ook hun twijfels hebben. Dat is een dialoog; geen discussie waarin het gaat om het gelijk krijgen.

Vastgeroeste wereldbeelden, waarin geen twijfel meer is en geen vragen meer hoeven te worden gesteld, helpen ons niet verder. Openstaan voor andere perspectieven en ideeën doet dat wél. Maar dan moet je wel kunnen luisteren.